સ્વીડનમાં શિક્ષણની દિશા બદલાઈ : ડિજિટલ સ્ક્રીનને બદલે ફરી પાઠ્યપુસ્તકો અને હસ્તલેખન પર ભાર.
વાંચન, લેખન અને એકાગ્રતા મજબૂત બનાવવા સ્વીડનનો મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણય; ટેકનોલોજી સાથે પરંપરાગત શિક્ષણ પદ્ધતિનું સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ
વિશેષ અહેવાલ
એક સમયે ડિજિટલ શિક્ષણ ક્ષેત્રે અગ્રેસર ગણાતા સ્વીડને હવે પોતાની શિક્ષણ નીતિમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરીને ફરીથી છાપેલા પાઠ્યપુસ્તકો, નોટબુક અને હસ્તલેખનને પ્રાધાન્ય આપવાનું શરૂ કર્યું છે. વર્ષ ૨૦૨૩થી શરૂ થયેલી આ પહેલમાં ૨૦૨૫ અને ૨૦૨૬ દરમિયાન પણ વિવિધ સુધારા આગળ વધારવામાં આવ્યા છે. 'સ્ક્રીનથી પુસ્તક તરફ'ના અભિગમ સાથે સ્વીડન હવે બાળકોના પાયાના શૈક્ષણિક કૌશલ્યોને વધુ મજબૂત બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે.
અગાઉ સ્વીડનની શાળાઓમાં લેપટોપ, ટેબ્લેટ અને ડિજિટલ શૈક્ષણિક સાધનોનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. જોકે, વધુ પડતા સ્ક્રીન ઉપયોગથી વિદ્યાર્થીઓની વાંચન સમજણ, એકાગ્રતા અને ઊંડાણપૂર્વક શીખવાની ક્ષમતા પર થતી અસરો અંગે ચિંતા વ્યક્ત થવા લાગી હતી. પરિણામે શિક્ષણ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો અને સરકાર દ્વારા પરંપરાગત શિક્ષણ પદ્ધતિના મહત્ત્વ પર ફરી ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
પાઠ્યપુસ્તકો માટે મોટું બજેટ ફાળવ્યું
સ્વીડન સરકારે શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓને પૂરતા પ્રમાણમાં છાપેલા પાઠ્યપુસ્તકો ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે વર્ષ ૨૦૨૩થી ૨૦૨૬ દરમિયાન આશરે ૨.૧ અબજ સ્વીડિશ ક્રોના કરતાં વધુનું રોકાણ કરવાની પહેલ કરી છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય દરેક વિદ્યાર્થીને વિષયવાર પાઠ્યપુસ્તકો મળી રહે અને વર્ગખંડમાં વાંચન માટે પૂરતો સમય ફાળવી શકાય તેવો છે.
નાના બાળકો માટે સ્ક્રીનનો ઉપયોગ ઘટાડ્યો
નવી નીતિ અંતર્ગત પ્રિ-સ્કૂલ શિક્ષણમાં ડિજિટલ સાધનોના ફરજિયાત ઉપયોગને દૂર કરવા અને નાનાં બાળકોના શિક્ષણમાં રમતાં-રમતાં શીખવું, પુસ્તકો વાંચવાં તથા શિક્ષક સાથે સીધો સંવાદ વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
હસ્તલેખન અને શાળા પુસ્તકાલયને પ્રાધાન્ય
વિદ્યાર્થીઓમાં શરૂઆતથી જ પેન-પેન્સિલ વડે લખવાની ટેવ વિકસે, વાંચન પ્રત્યે રસ વધે અને ભાષાકીય પાયો મજબૂત બને તે માટે હસ્તલેખનને વિશેષ મહત્ત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. શાળાઓમાં પુસ્તકાલયો અને વાંચન સંસ્કૃતિ વિકસાવવા માટે પણ નીતિગત પગલાં લેવામાં આવ્યાં છે.
ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ, પરંતુ મર્યાદા સાથે
સ્વીડનનો આ અભિગમ ટેકનોલોજીનો સંપૂર્ણ વિરોધ કરતો નથી, પરંતુ બાળકોની ઉંમર, વિષય અને શૈક્ષણિક જરૂરિયાત પ્રમાણે તેનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવાની દિશા દર્શાવે છે. ડિજિટલ સાધનો શિક્ષણમાં સહાયક બની શકે છે, પરંતુ વાંચન, લેખન, વિચારશક્તિ અને શિક્ષક સાથેના જીવંત સંવાદનું સ્થાન લઈ શકે નહીં, તેવો સંદેશ આ પરિવર્તનમાંથી મળે છે.
ભારતીય શિક્ષણ વ્યવસ્થા માટે પણ વિચારવા જેવો વિષય
સ્વીડનનો આ અનુભવ ભારત સહિતના દેશોની શિક્ષણ વ્યવસ્થા માટે પણ ચિંતનનો વિષય બની શકે છે. આજના ડિજિટલ યુગમાં બાળકોને ટેકનોલોજીથી પરિચિત કરાવવી જરૂરી છે, પરંતુ તેની સાથે પુસ્તક વાંચન, હસ્તલેખન, ગણિતીય સમજણ અને એકાગ્રતાનો પાયો મજબૂત બનાવવો પણ એટલો જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
આ સમગ્ર પરિવર્તન એક મહત્ત્વપૂર્ણ બાબત સ્પષ્ટ કરે છે કે શિક્ષણનું આધુનિકીકરણ માત્ર ડિજિટલ ઉપકરણો વધારવાથી થતું નથી. સાચું શિક્ષણ એ છે, જેમાં ટેકનોલોજીનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય અને પુસ્તકો, શિક્ષક તથા વિદ્યાર્થી વચ્ચેનો શૈક્ષણિક સંબંધ વધુ મજબૂત બને.

